| Onze Omgeving... Op deze pagina vind u meer informatie over de omgeving van ons café - restaurant, de historie van de omgeving, wandel-en fietstochten. Ook vertellen we over de historische figuren zoals Stint en Huttenkloas. Naar enkele van deze figuren zijn zelfs gerechten en bieren vernoemd. Leest u mee? |
 Bentelosestraat 28 7497 MR Bentelo Telefoon: 0547 - 29 22 27 |
De hel van Berendina Hertgers
Uit het huwelijk tussen Geertje Brasse en
Jan Hertgers wordt rond 1725 het meisje Berendina geboren. Geertje en
Jan wonen in een kleine wonne op het erf van boer Vörgers in Oele.
De wonne is een schammel onderkomen maar in vergelijking met de
plaggenhutten waar anderen wonen en ook doordat Jan regelmatig werk
heeft bij de boer hebben ze het nog niet heel erg slecht. Geld om
Berendina naar school te sturen is er niet en het komt dan ook niet
ongelegen als zij op 13 jarige leeftijd bij een boer een
dienstbetrekking kan krijgen. Zo werkt ze een aantal jaren bij
verschillende boeren in Wiene.
In 1747 valt Frankrijk de Zuidelijke Nederlanden binnen en laat Georg II zijn Hannoverse legers zich vast voorbereiden op de strijd door ze in Wiene en omgeving te legeren. Berendina is inmiddels 23 jaar en voert een nogal losbandig leven. Zo bezoekt ze de bierbanken waar de soldaten wilde feesten vieren en Berendina menig soldaat het hoofd op hol laat slaan. Zo ook bij Christoffer Jordan, één van de Wolfenbüttelse soldaten die bij een boer gelegerd is niet ver van de boerderij "Suijthof" waar Berendina een betrekking heeft. Op een van de feesten raakt ze in verwachtig van deze Christoffer. Geruchten van haar zwangerschap doen in Wiene al snel de ronde waardoor de boer het contract met Berendina niet verlengt. Berendina gaat op zoek naar een nieuwe werkgever en komt terecht bij Roelof Rekers in Boekelo in de Marke Usselo. Zonder dat Fenneken OVerbeke de vrouw van Roelof het weet baart ze begin oktober 1748 in het geheim een jongen, die ze verstikt en onder het stro in de bedstede verstopt. Als de boerin het lijkje vind gaat ze dit melden bij de richter van Delden Jan Willem Cramer die Berendina gevangen laat zetten in Enschede en onmiddellijk een onderzoek instelt.  Berendina ontkent
dat ze het kind gewurgd heeft door te zeggen dat het
kind bij haar al vijf dagen dood was en dat ze het geheel zelfstandig
ter wereld heeft gebracht.Om de ware toedracht te achterhalen laat Cramer een lijkschouwing uitvoeren. De dokter en chijurgein, Belker wordt hiermee belast en zijn bevindingen luiden, ondanks dat hij al verzachtende omstandigheden aanvoert over kneuzingen aan het hoofd, die hij wijdt aan onervarenheid en angst van Berendina, dat re zich lucht bevindt in de longblaasjes en dat het kind dus adem gehaald moet hebben. Cramer regelt intussen dat Berendina naar de gevangenis van Oldenzaal wordt overgebracht. In verband met de naderende vrede worden de eerste Hannoverse troepen gerepatrieerd. Na twee verhoren waarbij Berendina niet wil bekennen besluit Cramer over te gaan tot een pijnlijk verhoor. Onder deze dwang bekent Berendina dat ze het kind verstikt heeft. Dientengevolge wordt ze veroordeeld en zal ze worden gewrugt aan een paal op het galgenveld bij Oldenzaal. Uit piëteit met haar ouders en gezien haar leeftijd, word haar een kist gegund zodat ze niet, aan de galg gehangen, hoeft te dienen als afschrikwekkend voorbeeld. De Bevolking vindt de veroordeling veel te zwaar, ze keuren de moord niet goed, maar redeneert men, ze heeft het al moeilijk genoeg gehad en als ze tot de hogere kringen had gehoord was het ook wel anders opgelost. Op 21 december 1748 zal de terechtstelling plaats vinden. De wolfenbüttelse soldaten bestormen de stoet, die Berendina naar het galgenveld buiten de Deurningerpoort voert. Ze overrompelen de soldaten die de karavaan begeleiden, halen Berendina van de wagen en vluchten met haar naar de Duitse grens. Daar schijnt ze naar Ravenhorst, net over de grens bij Bardel, tussen Gronau en Gildehaus, zijn gebracht. Ravenhorst wsa een soort burcht, eigendom van de Graaf van Bentheim en wordt bewoond door Anna de weduwe van de Drost van Bentheim. Vermoedelijk heeft ze de helpende hand geboden, maar er is nooit meer wat vernomen van Berendina. Vermoedelijk is ze met de soldaten meegetrokken naar Hannover. Lees alles hierover en beer in het boek: "Op weg naar de galg" van Rob Küpers ISBN 90-5512-071-5 Uitgeverij Van de Berg. of: "met den koorde of door het zwaard" van Dick Schlüter ISBN 90.6693.067.5 Twents-Gelderse Uitgeverij-de Bruyn. |
 Onrust en oorlogen in het Europa rond 1748, (soms wel eens de eerste wereld oorlog genoemd)
Het is in 1740 dat twee grote
heersers van Europa sterven. Fredreik Willem 1 de koning van Pruisen
wordt opgevolgd door Frederik II (de Grote) en Karel VI, krijgt Maria
Theresia als opvolger van de Habsburgse monarchie.
Niet lang daarna begint Pruisen geholpen door Saksen en Beieren, een oorlog tegen Maria Theresia, met het doel Silezië in te lijven. Maria Theresia had in de tussentijd ook nog met een aantal troonpretendenten af te rekenen, zoals de Beierse keurvorst Karel Albert en de Saksische Keurvorst August III. Hoewel Frederik II was gevlucht van het slagveld hadden zijn legers de slag bij Mollwitz gewonnen en daarmee Silezië veroverd. Frankrijk, vanoudsher de erfvijand van de Habsburgers begon na verloop van tijd aarzelend de strijd tegen Oostenrijk(Habsburgers). De hoop van Maria Theresia was enigsinds gevestigd op de zeevarende mogendheden, Engeland en de Lage landen. De Lage landen hadden niet veel zin in een oorlog omdat hun schatkist leeg was en omdat ze dan zeker oorlog zouden krijgen met Frankrijk, wat men wilde vermijden zolang ze de Zuidelijke Nederlanden, die deel waren van Oostenrijk, met rust lieten. Engeland was al in oorlog met Spanje vanwege overzeese kwesties en had met Frankrijk ook nog een conflict over gebieden in Noord-Amerika en Canada. Vandaar dat het wel logisch was dat Engeland de zijde van Maria Theresia koos. Als Frankrijk dan toch de uidelijke Nederlanden binnenvalt laat Georg II van Engeland, uit het koningkrijk Hannover waar hij keurvorst is, legers naar Twente overbrengen om hen later aan het front te kunnen inzetten. Veel soldaten uit een stad dicht bij Hannover "Wolfenbüttel" worden i de buurt van Oele en Wiene bij de boeren ingekwartiert. Echter voordat de soldaten aan het front ingezet worden kwam er een wapenstilstand in de steeds onduidelijker wordende conflicten. (de vrede van Aken). Daardoor worden de soldaten weer teruggestuurd, maar in Twente zou de aanwezigheid van deze troepen nog voor enige opschudding zorgen. |
| Wij serveren o.a.: Berendina's Wiene Schnitzel Als lunchgerecht, met brood, gebakken ei, ansjovis en salade - € 8,00 Maria Theresia Thaler Wisselkoers nu € 8,00 Biefstuk met 2 aardappel-Thalerpannenkoeken en rauwkost Picknick mand voor gezelschappen vanaf € 8,00 p.p. Fietsen huren? Even bellen met het Benteler. |
 Een fiets- of stevige
wandeltocht, ± 35 km.*Vanaf het Benteler, oversteken en de Dorreweg volgen. *Rechtsaf Wiener Benteler Scheidingsweg (fietspad). *Aan het eind iets naar links oversteken Schoneveldsweg. In deze omgeving liggen verschillende boerderijen waar Berendina gewerkt heeft. Links van de weg het erf Schooneveld rechts achter het bos de Suijthof en de SVR boerderij de Oosterhof, van de familie Scholten. Voor wandelaars: Bij nr. 11 13 15 rechtsaf(kinderkopjes) gaat rechtdoor over in een zandpad en daarna rechts langs weiland in grasweg. Langs hek bospad volgen en daarna bomen-laan rechtdoor volgen, (links de Suijthof) na de es te zijn overgestoken komt u bij "de Oosterhof". Voor fietsers: *Aan het eind linksaf Ulkenweg, rechtsaf naar de brug en voor de brug rechtsaf paralelweg op langs kanaal naar rechts. *Bij SVR Camping de Oosterhof rechtsaf naar beneden langs de stallen, hier bestaat de mogelijkheid tot het nuttigen van een versnapering. *Bij het rechtdoor verlaten van de Oosterhof, linksaf de klinkerweg op. *De Haarweg(Sluisstraat) oversteken, Beldsweg volgen. *Rechts aanhouden Nijlandsweg. *Bentelosestraat oversteken Oelerweg(fietspad). *Bij het talud even rechts, oversteken en aan de andere kant weer terug fietsen(Deldenerdijk) daarna Peppelendijk, parallel aan het kanaal Kanaaldijk en verder de Oelersteeg(klinkerstraat) volgen. *Rechtsaf zandweg in naar de Oelersteeg 24. Dit is het boerenerf 'de Vörger' waar Berendina geboren is. *tussen de boerderij en de stallen linksaf de zandweg volgen. Aan het eind rechtdoor asfaltweg. In een haakse bocht links-af het fietspad tussen de weilanden door naar de watermolen. *Langs de watermolen over de brug rechts over de brug weg rechts aanhouden. *Aan het eind oversteken Wullenweg. *Bij zijweg Hogedijk rechdoor doodlopende weg in. *Op de T splitsing rechtsaf. Na de boerderij links van de weg in het weiland heeft de Hof te Boekelo gestaan, de toenmalige eigenaar Mahony verhuurde een boerderij aan Roelof Rekers. *Aan het eind linksaf de Belderhoekweg volgen. *Aan het eind links Beckumerstraat. *1e straat rechts Hollinkweg. *Bij splitsing rechts Ganzebosweg. Waar nu links het dubbele huizenblok staat, stond vroeger de boerderij van boer Rekers, waar Berendina gearresteerd werd. * Aan het eind linksaf Eetgeringsweg. *Wolfkaterweg oversteken en Eekendiekske volgen. *Rechts aanhouden Kerkpad. *Aan het eind linksaf Beckummerkerkweg. *Onder viaduct door dan rechtsaf Beckummerschoolweg. *1e links Rotersweg verharde weg volgen. *Aan het eind rechtsaf Bentelerweg. *Na een flink eind rechtaf Drekkersweg(fietspad). *Aan het eind links en direct rechts Eschweg. *Bij de Bentelosestraat linksaf het fietspad op naar het eindpunt het Benteler. |
| Picknicken? Voor de fietstocht is een goed gevulde pick-nick mand vooruit telefonisch te bestellen. |
| Pas op!!
Huttenkloas streek. |
||
| Wandeltocht in het scheidingsgebied,
Wiene-Bentelo. (nooit van gehoord). Gedeeltelijk dwars door weilanden (public footpath) Huttenkloaswandelroute beschrijving te verkrijgen bij de deelnemende bedrijven. 10km wandelroute met tal van verrassingen en activiteiten met diverse overnachtingsmogelijkheden. Heen en terug 20km iets voor op de fiets? Gelegenheid tot actief bezig zijn. Wat u verder in de buurt kunt ontdekken: Diverse kastelen en kasteeltuinen. Zoutmuseum. Museumboerderij. Geitenkaasboerderij. Boven- en onderslagwatermolens. Bos en heidevelden. Veengebieden. Grillige beken. Grootste particuliere landgoed van. Nederland, Kasteel 'Twickel'. Diverse golfbanen. Musea. etc. |
Wat kan er allemaal op deze route Overnachting in bedstee, stro of tent, alnaar gelang de luxe die U wenst. Busverbinding tot aan de deur. Stallen schoonmaken. Asperges steken(seizoen). Klootschieten. Vissen (met machtiging). Helpen met melken. (In de modernste melkstal van West-Europa{dus ook Oost-Europa}). Fietsen huren. Bar B Quen. Zien hoe een koe een kalf krijgt. (1x in de drie dagen is het raak). Blonde dÁquitaines (geblondeerde koeien). Vogelschieten. Jeu de Boules. Verkoop van diervriendelijk geproduceerde vleespakketten van eigen vleesstapel. Graanverwerking en diervoedingsgewassen (producten geteeld in eigen beheer). Kano varen. Bouw je eigen vlot. Kampvuren. Varken aan het spit. Huifkartocht. Eigen paard? (Manege en stallen aanwezig). Van pannenkoek tot volledig verzorgde warme-koude buffetten op iedere gewenste locatie. Het bezoeken van diervriendelijke bedrijven met zoog-koeien in de potstal of wei. Het vertellen van Sagen en Legenden. Twentsch Volkslied J.J. van Deinse Er ligt tusschen Dinkel en Regge een land, Ons schoone en nijvere Twente, Het land van den arbeid, het land der natuur, Het steeds onvolprezene Twente. Daar golft op de esschen het goudgele graan Doet 't snelvlietend beekje het molenrad gaan, Daar ligt er de heide in 't paarsroode kleed, Dat is 't ons zoo dierbare Twente. |
Huttenkloas. In deze streek wordt in 1710 in een plaggenhut Klaas Annink (Huttenkloas) geboren. Door de armoede hadden de plaggehut bewoners nauwelijks nog normen en waarden. Misdaad en geweld kwamen veel voor. Klaas trouwt met Aarne Spanjer en samen krijgen ze drie zonen: Bernard, Jannes en Gerrit. Vooral Klaas, Aarne en Jannes maken de omgeving onveilig met diefstal, roverij en moord. Als zij uiteindelijk de hossenkremer Willem Stint vermoorden en beroven, wordt het hele stel ingerekend en naar Oldenzaal gebracht, waar ze berecht en terechtgesteld worden. De straffen die ze krijgen zijn even gruwlijk als wat ze hun slachtoffers hebben aangedaan. Aarne wordt aan een paal op het galgenveld te Oldenzaal gewurgd. Jannes en Klaas zijn hier getuigen van. Daarna wordt Jannes geradbraakt, waarna Klaas na het aan zien van de terechstelling van Jannes hetzelfde lot beschoren is. Deze terechtstellingen vinden onder het oog van het publiek op 13 September 1775 plaats.  In café-
restaurant "het Benteler" staat een kopie van de dwangstoel, waar
Huttenkloas, tijdens zijn proces, bijna vier maanden aan vastgeklonken
zat. |
 De laatste tocht van Stint. In dien tijd (1775) en ook nog lang daarna, kwamen kooplieden, afkomstig uit het Oldenburgsche, naar Drente, Twente en den Achterhoek van Gelderland, om er allerlei wollen goed: kousen, sokken, wanten, enz. te verkopen. Hunne waar droegen zij in eene marsch op den rug. Gewoonlijk waren zij op iedere jaarmarkt en kermis te vinden, waar zij op eene tafel hunne waar uitstalden en te koop aanboden. Zulk een "hozzenkremer"was ook zekere Willem Stint die de gewoonte had telken jaren, als hij de markten te Goor en Delden kwam bezoeken, bij Huttenklaas zijn intrek te nemen. Zo ook in het najaar an 1775, nadat hij van de Goorsche Wintermarkt was teruggekeerd. De handelsreis was voor dit jaar ten einde, de jonkman was opweg naar uis en had eene aanzienlijke som geld bij zich. Dit schijnt Klaas te hebben geweten en wekte zijne hebzucht op. Tesamen met zijn familie besluit Huttenkloas hem van het leven en van zijn geld te beroven. Willem Stint wordt achter het huis onder den grond gestopt. Doordat Huttenkloas de kleeding van stint gebruikt om naar de kerk te gaan wordt hij door de vader van Stint, op zoek naar zijn zoon, als moordenaar herkend en door de boschjagers ingerekend. Na de terechtstelling wordt hij samen met enige familie leden ter dood gebracht. |
| "Huttenkloas" In de achttiende eeuw hadden grote Scholtenboeren in Twente één of meerdere kleine daglonershutten in de omgeving van hun erf staan. Deze dagloners waren arm, maar nog enigzins bevoorrecht omdat ze veelal als dienstpersoneel bij boeren aan de slag konden. Het laagst op de maatschappelijke ladder stond een groep armlastigen die totaal aan de grond zaten, zij woonden in plaggenhutten en keten. Door armoede waren deze mensen zo verhard, dat normen en waarden niet of nauwelijks meer telden. Zo werden deze plaatsen broeinesten voor misdaad, ellende en geweld. In één van deze plaggenhutten werd op 18 juni 1710 op de Haar, nabij de Hagmolenbeek in Bentelo, Klaas Annink geboren, of zoals men hem later noemde; "Huttenkloas". In 1744 trouwt Klaas met Aarne Spanjer en ze betrekken een boerderijtje ten noorden van Hengevelde. ze krijgen drie zoons; Bernard(die al op jonge leeftijd naar Wieringen vertrekt), Jannes en Gerrit. Samen met Aarne en Jannes maakt Huttenkloas door diefstal, roverij en moord de omgeving van Bentelo en Hengevelde onveilig. Het schijnt dat Huttenkloas en de zijnen door brutaliteit geregeld de dans zijn ontsprongen, maar uiteindelijk werd in Delden de boevenwagen ingespannen, en zo werd de familie Annink op 27 mei 175 vervoerd naar de stadsgevangenis in Oldenzaal. Tijdens het proces, dat overigens bijna vier maanden geduurd heeft, leggen Klaas, Aarne en Jannes alledrie tegenstrijdige verklaringen af. Samengevat geven ze elkaar de schuld van allerlei misdaden en eindigen veel verhoren in scheldkanonnades. Langzamerhand komt de waarheid aan het licht, alwhoewel hoogst waarschijnlijk niet alle misdrijven door de familie Annink gepleegd, boven tafel zijn gekomen. Volgens de archieven valt het op dat vooral Aarne tijdens verhoren geregeld haar fantasie de vrij loop laat, en daardoor zichzelf voortdurend tegenspreekt. Het duurt dan ook even voordat er voldoende bewijs is voor een vonnis. Op 25 Augustus 1775 worden in Deventer de vonnissen ondertekend. Klaas wordt in dit vonnis beschuldigd van diverse misdrijven. Allereerst van het plegen van een aantal kleine diefstallen, het aansporen van Jannes tot het plegen van diefstallen alsmede het helen van door Jannes gestolen goederen. Vervolgens zijn betrokkenheid bij de moord op Pompen Hermen. (Pompen Hermen, ook wel Kannen Hermen genoemd, pleegde in het verleden allerlei misdaden samen met Jannes. Hij werd vermoord door Klaas en Jannes omdat ze bang waren dat Pompen Hermen hen bij justitie verraden zou. Met een bijl sloegen ze hem de schedel in en begroeven hem. Tijdens het proces werd Pompen Hermen opgegraven, om als bewijs te dienen). |
Klaas
wordt ten laste gelegd dat
hij vooroverleg heeft gepleegd, en geholpen heeft om Pompen Hermen te
vermoorden door hem de handen vast te houden. Daarnaast door hulp te verlenen bij het wegslepen en vegraven van het lijk, alsmede het zich toeëigenen van de kleren van Poimpen Hermen, en het dragen van deze kleren. Vervolgens het met de dood bedreigen van de gebroeders Moses (kooplui uit Delden). En tot slot, zijn betrokkenheid bij de moord op Willem Stint, een marskramer. Hierbij wordt Klaas beschuldigd van het beramen van deze moord, het uitvoeren ervan, het wegslepen en begraven van het lijk, en het tot zich nemen van het geld en de kleren van Willem Stint. De straf die Klaas voor deze misrijven krijgt houdt in dat hij eerst de executie van zijn vrouw en zoon moet aanzien, en zelf naderhand geradbraakt wordt. Jannes wordt beschuldigd van diverse diefstallen, en een aantal grote inbraken. Verder wordt hij beschuldigd van het beramen en vermoorden van Pompen Hermen, en het helpen vermoorden van Willem tint. Alsmede het wegslepen en begraven van de beide lijken. De straf die Jannes krijgt is identiek aan die van Klaas, met als verschil dat hij eerst de executie van Aarne moet aanzien. Aarne wordt beschuldigd van op de hoogte te zijn geweest van diverse diefstallen, door haar man en zoon gepleegd en van heling omdat zij de gestolen goederen heeft gebruikt. Daarnaast wordt zij ervan beschuldigd dat ze aanwezig is geweest tijdens het overleg Pompen Hermen te vermoorden, alsmede bij het plegen van de moord. Tevens wordt haar het verwijderen van de bloedsporen en het helpen uitkleden en begraven ten laste gelegd. Ten aanzien van de moord op Willem Stint wordt Aarne ervan beschuldigd dat ze vooraf met haar man en zoon het plan gesmeed heeft om deze marskramer om te brengen, op het bewuste moment buitenshuis de wacht gehouden heeft, en vervolgens geholpen met het uitkleden en begraven van het slachtoffer. Hiervoor wordt ze veroordeeld tot de doodstraf, ze zal aan een paal op het galgeveld te Oldenzaal gewurgd worden. Gerrit wordt vrijgesproken omdat hij nooit een aandeel in deze misdrijven heeft gehad. Op 13 september 1775 vindt de executie van Klaas, Aarne en Jannes onder het oog van het publiek plaats. Een afschrikwekkend voorbeeld voor anderen die ooit het pad der misdaad mochten willen betreden. In het Palthehuis in Oldenzaal herinnert de dwangstoel, waar Klaas, tijdens zijn proces, bijna vier maanden in heeft gezeten ons nog aan de wandaden van Huttenkloas. |
| Te
raadplegen literatuur; Het proces Huttenclaas - Rob Küpers Huttenkloas - F.W. van Coeverden Met den koorde of door het zwaard. - Schlüter |
Huttenkloas-platte
Café-restaurant
het Benteler serveert een originele "Huttenkloas-platte", een stevige
boerenlunch met kaas, ham, spek, boter, brood etc. Geserveerd met
koffie of melk.
(ook als lichte lunch per 2 personen). |